ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΠΥΛΩΝΕΣ ΤΟΥ ΦΛΑΜΕΝΚΟ
Τι είναι το φλαμένκο; Cante, Toque και Baile εξηγημένα
Το φλαμένκο στηρίζεται σε τρεις πυλώνες — το τραγούδι, την κιθάρα και τον χορό — συν τα παλαμάκια, τις ενθαρρυντικές κραυγές και ένα συναίσθημα που λέγεται duende. Να πώς όλα αυτά συνδέονται μεταξύ τους.
Δείτε τις ημερομηνίες για το Madrid Flamenco Tablao στο GetYourGuide ↗Τρεις πυλώνες: το τραγούδι, ο ρυθμός, ο χορός
Το φλαμένκο αποτελείται από τρία αλληλένδετα μέρη. Το cante είναι το τραγούδι — συχνά μια ωμή, σχεδόν ασυνόδευτη φωνητική γραμμή που κουβαλά το συναισθηματικό βάρος του κομματιού. Το toque είναι η κιθάρα, που παίζεται με κρουστό, ρυθμικό στυλ, διαφορετικό από την κλασική ή τη λαϊκή κιθάρα. Το baile είναι ο χορός, που στηρίζεται στη στάση του σώματος, στις κινήσεις των χεριών και στα βήματα, παρά σε μετακινήσεις στον χώρο. Σε ένα tablao, συνήθως θα δεις και τα τρία να εκτελούνται μαζί από ένα μικρό σύνολο που ονομάζεται cuadro, με κάθε στοιχείο να ανταποκρίνεται στα άλλα σε πραγματικό χρόνο, αντί να ακολουθεί ένα σταθερό, προκαθορισμένο σενάριο.
Παλάμες και ρυθμός — το κοινό γίνεται ένα με τη μουσική
Τα palmas είναι οι ρυθμικοί παλακισμοί που εκτελούν άλλοι μουσικοί και χορευτές καθισμένοι στο πλάι της σκηνής — μια μορφή κρουστού από μόνα τους, με ξεχωριστές τεχνικές ξηρού και ανοιχτού παλακισμού που χρησιμοποιούνται για διαφορετικό αποτέλεσμα. Το jaleo αναφέρεται στις φωνές ενθάρρυνσης — «eso es», «vamos», «olé» — που σημαδεύουν μια παράσταση στην κατάλληλη συναισθηματική στιγμή. Και τα δύο είναι λειτουργικά, όχι διακοσμητικά: ένα καλό cuadro χρησιμοποιεί τα palmas για να κρατά σταθερό το compás (ρυθμικό κύκλο) κάτω από τραγουδιστή ή χορευτή, και το jaleo για να επισημαίνει, φωναχτά, τις ακριβείς στιγμές που η παράσταση απογειώνεται.
Duende — η πιο δύσκολη λέξη του φλαμένκο να μεταφραστεί
Το duende περιγράφει εκείνη την υψηλή, σχεδόν υπνωτική ένταση που μπορεί να φτάσει ένας ερμηνευτής όταν ένα κομμάτι cante ή baile παύει να μοιάζει με ερμηνεία και αρχίζει να μοιάζει αναπόφευκτο — μια έννοια για την οποία έγραψε εκτενώς ο ποιητής Federico García Lorca στις αρχές του εικοστού αιώνα. Δεν είναι εγγυημένο σε κάθε παράσταση, και αυτός είναι εν μέρει ο λόγος που το φλαμένκο περιγράφεται συνήθως ως τέχνη του ρίσκου και όχι της τελειότητας. Κοινό και ερμηνευτές μιλούν εξίσου για «μια στιγμή duende» παρά για μια ολόκληρη παράσταση που το διαθέτει — τείνει να εμφανίζεται, στιγμιαία, μέσα σε μια μόνο τραγουδιστή φράση ή μια στροφή.
Ανδαλουσιανές ρίζες των Ρομά και μια ευρύτερη κληρονομιά
Το φλαμένκο διαμορφώθηκε στην Ανδαλουσία, στη νότια Ισπανία, κατά τον 18ο και 19ο αιώνα, και ο πυρήνας του αποδίδεται ευρέως στις κοινότητες των Ρομά (Γκιτάνο) της περιοχής, που επιστρώθηκε πάνω σε αιώνες ανδαλουσιανής, μαυριτανικής και εβραϊκής μουσικής επιρροής στις ίδιες πόλεις. Αυτή η πολυεπίπεδη ιστορία είναι ένας λόγος για τον οποίο οι ειδικοί του φλαμένκο αντιστέκονται σε μια ενιαία, τακτοποιημένη ιστορία προέλευσης — συνήθως περιγράφεται ως μια σύντηξη που σφυρηλατήθηκε σε συγκεκριμένες ανδαλουσιανές πόλεις και όχι ως εισαγωγή από μία μόνο πηγή. Είναι επίσης ο λόγος που οι ιστορικοί του φλαμένκο θεωρούν τη Χερέθ δε λα Φροντέρα, το Κάδιθ και τη Σεβίλλη ως τον ιστορικό πυρήνα της παράδοσης.
Από το 2010, αναγνωρισμένη κληρονομιά της UNESCO
Τον Νοέμβριο του 2010, η UNESCO ενέταξε το φλαμένκο στον Αντιπροσωπευτικό Κατάλογο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ανθρωπότητας, αναγνωρίζοντας επίσημα το cante, το toque και το baile ως μια ζωντανή παράδοση που αξίζει να προστατευθεί — όχι ως έκθεμα μουσείου, αλλά ως μια πρακτική που εξακολουθεί να διδάσκεται, να εκτελείται και να εξελίσσεται ενεργά σε όλη την Ισπανία. Αυτή η εγγραφή βρίσκεται πίσω από μεγάλο μέρος της γλώσσας που χρησιμοποιείται σήμερα για την προώθηση του φλαμένκο τουρισμού, συμπεριλαμβανομένων των tablaos, αλλά αξίζει να γνωρίζουμε τι πραγματικά σημαίνει: ένας χαρακτηρισμός κληρονομιάς για την τέχνη ως σύνολο, όχι ένα σήμα ποιότητας για κάποιο συγκεκριμένο χώρο, cuadro ή παράσταση.